خبرگزاری مهر – گروه سلامت: اربعین امسال در شرایطی برگزار شد که کشور با وضعیت جنگی و مجموعه‌ای از محدودیت‌ها و فشارهای ناشی از آن مواجه بود، اما روند خدمت‌رسانی حوزه سلامت به زائران متوقف نشد و بسیج جامعه پزشکی با استقرار ۲۱۰ موکب درمانی در ایران و عراق، حضور بیش از ۱۳ هزار نیروی کادر سلامت و ثبت بیش از یک میلیون و ۷۰ هزار مراجعه، بخشی از نیازهای درمانی زائران را پوشش داد.
در کنار این خدمات، فعالیت‌های بسیج جامعه پزشکی در حوزه امدادرسانی به آسیب‌دیدگان جنگ، ارائه خدمات روان‌شناسی و روان‌پزشکی در مناطق آسیب‌دیده، برگزاری اردوهای جهادی در مناطق محروم، حمایت از مادران در معرض سقط و فعالیت ۴۷۵ مرکز «نفس» نیز ادامه داشته است؛ فعالیت‌هایی که به گفته مسئولان این مجموعه، با هدف تقویت تاب‌آوری اجتماعی، کاهش آسیب‌های سلامت و نزدیک‌تر کردن دسترسی مردم مناطق کم‌برخوردار به خدمات درمانی دنبال می‌شود.
در همین راستا خبرنگار مهر با محمدحسین زارع‌زاده رئیس بسیج جامعه پزشکی کشور گفتگو داشته است.
بسیج جامعه پزشکی برای اربعین امسال چه برنامه‌ای داشت و این برنامه‌ها از چه زمانی آغاز شد؟
زارع‌زاده: برنامه اربعین را چند سالی است که با شدت و حدت بیشتری پیگیری می‌کنیم و در این زمینه با دوستانمان در استان‌ها و همچنین سازمان جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران همراهی و همکاری داریم. امسال با اینکه شرایط کشور، شرایط جنگی بود، اما ما از قبل از این اتفاقات و شروع جنگ، برنامه‌ریزی‌های خودمان را انجام داده بودیم و طبق روال قبل، پیگیری‌ها را انجام دادیم. مجوزها و کارهایی که باید انجام می‌شد نیز پیگیری شده بود.
خوشبختانه امسال بیش از ۲۰۰ مرکز، یعنی ۲۱۰ موکب درمانی، دایر کردیم که ۸۰ موکب ما در داخل کشور و ۱۳۰ موکب در داخل کشور عراق مستقر شدند. همکاران بسیج جامعه پزشکی خدمات ارزشمندی را به زائران اباعبدالله الحسین(ع) ارائه کردند و واقعاً همکاران ما ایثارگرانه و فداکارانه در این برنامه عظیم حضور پیدا کردند و خدمات درمانی و سلامت را به زائران ارائه دادند.
بیش از ۱۳ هزار نفر از همکاران ما در این برنامه حضور مؤثر و مفید داشتند و خوشبختانه بر اساس آخرین آماری که در اختیار ما قرار گرفت، بیش از یک میلیون و ۷۰ هزار نفر به موکب‌های ما مراجعه کردند و خدمات خوبی نیز به آنها ارائه شد. این موضوع تداوم دارد و برنامه‌ریزی خوبی برای آن ایجاد شده است. همکاری و هم‌افزایی خوبی نیز در این زمینه داریم و ان‌شاءالله در سنوات آتی هم این مسیر ادامه خواهد داشت.
دیدار هیئت اندیشه‌ورز بسیج با رئیس‌جمهور چه دستاوردی داشت؟
زارع‌زاده: بعد از شهادت سردار غلامرضا سلیمانی، فرمانده شهید سازمان بسیج مستضعفین، اخیراً حجت‌الاسلام طائب به عنوان ریاست سازمان بسیج مستضعفین از سوی رهبر معظم انقلاب معرفی شدند و برنامه‌هایی نیز برای این موضوع تدارک دیده شده است تا بسیج بتواند با قوت و قدرت، فعالیت‌های خودش را ادامه دهد.
ما در بسیج اقشار ۲۰ قشر را داریم که هر کدام مشغول فعالیت‌های تخصصی خودشان هستند. رویکرد جدیدی که جناب آقای طائب در خصوص اقشار داشتند و دارند، حضور اقشار برای کمک به دولت است تا بتوانند باری را از دوش دولت بردارند و به دولت کمک کنند.
از سوی دیگر، نگاه ریاست محترم جمهور نیز موضوع مسجدمحوری و محله‌محوری است. تلفیق این دو نگاه در جلسه‌ای که با آقای رئیس‌جمهور داشتیم مطرح شد. ان‌شاءالله به عنوان اولین قشر سازمان بسیج مستضعفین، سازمان بسیج جامعه پزشکی در مساجد و محلات حضور پررنگ‌تری خواهد داشت و پایگاه خودش را در مساجد معرفی خواهد کرد.
بسیج جامعه پزشکی در حوزه جلوگیری از سقط جنین چه اقداماتی انجام داده است؟
زارع‌زاده: «نفس» به معنای «نجات فرزندان سقط» است و به اختصار نفس گفته می‌شود. فعالیت بسیج جامعه پزشکی در این حوزه از سال ۱۴۰۰ آغاز شد. موضوع اصلی فعالیت این مجموعه، جلوگیری از سقط عمدی جنین است و موضوع ما موضوع تنها جمعیت نیست، اما یکی از خروجی‌های مستتر این فعالیت، موضوع جوانی جمعیت نیز محسوب می‌شود.
از سال ۱۴۰۰ که همکاران ما فعالیت‌های «نفس» را آغاز کردند، هدف اصلی جلوگیری از سقط عمدی جنین بود. نگاه ما این است که گاهی خانواده‌ها و به‌خصوص مادران در دوران بارداری به دلایل مختلف تصمیم می‌گیرند جنین خود را سقط کنند و ما این تصمیم را تصمیم درستی نمی‌دانیم. نگاه ما این است که خانواده‌ها باید مشاوره بگیرند، راهنمایی شوند و تصمیم درست را اتخاذ کنند.
با همین جهت‌گیری، از سال ۱۴۰۰ فعالیت‌های خودمان را شروع کردیم و امروز که در خدمت شما هستم، ۴۷۵ مرکز «نفس» را در سراسر کشور دایر کرده‌ایم که در حال فعالیت و پیگیری امور هستند. فعالیت ما شامل شناسایی مادران و خانواده‌هایی است که چنین تصمیمی دارند، سپس راهنمایی و مشاوره به آنها ارائه می‌شود و در برخی موارد نیز به آنها کمک می‌کنیم و خدماتی را برایشان ارائه می‌دهیم و تلاش می‌کنیم مسائل و مشکلات این خانواده‌ها را حل‌وفصل کنیم تا موضوع به سقط عمدی جنین منجر نشود.
خوشبختانه تا امروز بیش از ۲۷ هزار مادر به ما مراجعه کرده‌اند که بیش از ۲۴ هزار و ۸۰۰ نفر از آنها از تصمیم خود منصرف شده‌اند. خوشحالیم که بیش از ۱۵ هزار جنینی که قرار بوده است در واقع حضور نداشته باشند، امروز در این دنیا حضور دارند و نفس می‌کشند. این فعالیت، جدای از موضوع جمعیت، قدم مؤثری برای این بوده است که خانواده‌ها راهنمایی شوند، تصمیم درست بگیرند و انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند.
بسیج جامعه پزشکی در جنگ چه خدماتی ارائه کرد و برای آسیب‌های روانی چه برنامه‌ای داشت؟
زارع‌زاده: موضوع جنگ با شهادت رهبر شهیدمان و اصابت موشک‌ها به مدرسه میناب اتفاق افتاد و در روز نهم اسفند، همزمان با این اتفاق، همکاران ما تلاش کردند همه‌جانبه فعالیت‌های خودشان را آغاز کنند. فعالیت‌های ما از امداد و امداد و نجات گرفته تا آموزش‌های امداد و نجات در مساجد و محلات و حضور مؤثر در مراکز درمانی را شامل می‌شد.
در این مدت در همراهی کامل با همکارانمان در وزارت بهداشت و دیگر عزیزانی که در سازمان اورژانس، هلال احمر، تأمین اجتماعی و مجموعه‌های مختلفی که جنس کارشان امداد و نجات است، تلاش کردیم سهم و نقش خودمان را ایفا کنیم. خدمات زیادی در این مدت انجام دادیم و در کمک به شهرهایی که مورد آسیب قرار گرفته بودند، تلاش کردیم در کنار دوستانمان در وزارت بهداشت باشیم و تیم‌هایی را نیز در این مناطق مستقر کنیم.
چیزی که برای ما بیشتر مورد توجه قرار گرفت، اصابت‌هایی بود که در شهر میناب انجام شده بود. ما واقعاً یک تغییر محسوس را در روح و روان مردم این شهر مشاهده می‌کردیم و لازم بود اقداماتی در این زمینه انجام شود. حتی بعضی از همکاران ما از استان‌های مختلف، از جمله روان‌شناسان و روان‌پزشکان، به آنجا مراجعه کردند و تلاش کردند خدمات روان‌شناسی و روان‌پزشکی را در شهرستان میناب نیز ارائه کنند. این خدمات همچنان در قالب اردوهای جهادی در حال انجام است و تلاش می‌کنیم تاب‌آوری اجتماعی را مقداری افزایش دهیم تا ان‌شاءالله آینده خوبی را برای کشورمان رقم بزنیم.
اردوهای جهادی بسیج جامعه پزشکی چگونه برگزار می‌شود و چه تعداد گروه در این زمینه فعالیت دارند؟
زارع‌زاده: این فعالیت‌ها به صورت مستمر در حال انجام است و اکنون بیش از هزار گروه جهادی در حوزه سلامت فعالیت می‌کنند. این استمرار در جغرافیای کشور ما و در استان‌های مختلف، عمدتاً در مناطق کم‌برخوردار و محروم، اتفاق می‌افتد. این خدمات شامل آموزش، مشاوره، خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی است و در رشته‌های مختلف پزشکی و دندانپزشکی نیز این اقدامات انجام می‌شود.
این فعالیت‌ها به صورت مستمر در حال انجام است. همین دیروز، آخرین خبری که در اختیار من قرار گرفت، مربوط به اردوی جهادی در استان اردبیل بود که همکاران حوزه دندانپزشکی در آنجا حضور پیدا کرده بودند و خدمات ارائه کردند. در مناسبت‌های مختلف، چه مناسبت‌های قمری و چه مناسبت‌های سال خورشیدی خودمان، همکاران ما به مناطق مختلف می‌روند و اردوهای جهادی را برگزار می‌کنند و نگاه ما این است که بتوانیم با برگزاری اردوهای جهادی، ضمن اینکه خدمات ایثارگرانه همکارانمان را در مناطق کم‌برخوردار ارائه می‌کنیم، ارائه خدمات سلامت را نیز به عدالت نزدیک‌تر کنیم.
در شرایط جنگی و تحریم، برای تأمین دارو چه اقداماتی باید انجام شود؟
زارع‌زاده: نکته‌ای که درباره گرانی و کمبود برخی داروها، به‌ویژه داروهای مورد نیاز بیماران خاص وجود دارد این است که ابتدا باید بپذیریم که در شرایط جنگی هستیم و در شرایط جنگی داریم مسیرمان را طی می‌کنیم. تحریم‌های شدیدی علیه کشور ما از سوی مدعیان حقوق بشر ایجاد می‌شود و همین مسئله دسترسی به دارو را برای ما مقداری سخت‌تر کرده است.
به دنبال این هستیم که هم مواد اولیه در زمان ورود به کشور تأمین شود و هم کارخانه‌هایی که مورد اصابت قرار گرفته‌اند بتوانند مجدداً داروهای مورد نیاز کشور را تهیه و تولید کنند. البته همین دیروز با تعدادی از همکارانمان در حوزه داروسازی صحبت می‌کردیم و یکی از اتفاقاتی که می‌تواند در کشور رقم بخورد، ایجاد انضباط مالی و همچنین انضباط در توزیع داروهاست.
همان‌طور که می‌دانید، کشورمان جزو کشورهای پرمصرف داروست و مقداری باید در این زمینه تأمل کنیم. شاید موضوع پزشکی خانواده و نظام ارجاع که ریاست محترم جمهوری و وزیر محترم بهداشت به دنبال آن هستند و ان‌شاءالله هرچه زودتر در کشور ساری و جاری شود، بتواند در حوزه مدیریت منابع، کاهش مصرف دارو و نظم دادن به مصرف دارو، مقداری کمک کند.
بسیج جامعه پزشکی چند نیروی فعال دارد و همکاری این مجموعه با نظام سلامت چگونه است؟
زارع‌زاده: ما در ادوار مختلف همکاری خوبی با حوزه سلامت کشور و نظام سلامت کشور داشته‌ایم، این همکاری‌ها فراز و نشیب داشته است؛ گاهی از طرف ما کمبودهایی وجود داشته و از طرف آنها نیز شاید کمبودهایی بوده است، اما کار به صورت مستمر پیگیری و انجام شده است.
واقعیت این است که نگاه هر دوی ما، ارتقای سطح سلامت در جامعه است و به دنبال این هستیم که کشوری آباد با مردمی شاداب داشته باشیم. این هدف مشترک می‌تواند ما را در عملکردمان به یکدیگر نزدیک کند. ما جدای از هم نیستیم و سعی می‌کنیم هم‌افزا باشیم.
ظرفیت بسیار خوبی در سازمان بسیج جامعه پزشکی شکل گرفته و از قبل نیز وجود داشته و در حال ارتقا و افزایش است. این ظرفیت همواره در اختیار دولت‌ها بوده است، چراکه هدف مشترک ما ارتقای سطح سلامت در کشور است و ما بیش از ۱۷ هزار نفر همکار در حوزه سلامت داریم.
برای اینکه بتوانم این عدد را برای شما ملموس کنم، باید اشاره کنم که در اربعین امسال فقط بیش از ۱۳ هزار نفر از همکاران ما در این برنامه مشارکت داشتند. بنابراین ظرفیت بسیار گسترده‌ای در سطح کشور وجود دارد که می‌تواند در خدمت نظام سلامت باشد و به رفع‌ورجوع مسائل و مشکلات حوزه سلامت کمک کند.
بسیج جامعه پزشکی چه ظرفیت‌هایی برای کمک به حل مسائل نظام سلامت در اختیار دارد؟
زارع‌زاده: فعالیت‌های ما در حوزه‌های مختلف در حال انجام است و ظرفیت بسیار خوبی در کشور وجود دارد. هیئت‌های اندیشه‌ورزی که یکی از آنها مورد اشاره شما قرار گرفت، در سطح کشور داریم و این هیئت‌ها نظام مسائل حوزه سلامت را احصا کرده‌اند و به دنبال کمک هستند تا هر مسئله‌ای که در حوزه سلامت در هر استانی وجود دارد، بتوانند برای رفع آن کمک کنند.
در حوزه‌های علمی نیز ظرفیت‌های بسیار خوبی داریم. یکی از این ظرفیت‌ها، حوزه مدیریت سلامت در حوادث و بلایا است که از سال گذشته تداوم داشته و کنگره بین‌المللی دوسالانه آن نیز در حال برگزاری است و منشأ اثر بوده است. در همین زمینه رشته مدیریت بحران ایجاد شده و فارغ‌التحصیلان آن اکنون در حوزه مدیریت سلامت در بحران‌ها در کشور در حال کمک هستند و ظرفیت‌های بسیار خوبی وجود دارد و این ظرفیت در اختیار حوزه سلامت است و می‌تواند به تحقق عدالت در سلامت کمک کند.
